Kỷ niệm 140 năm Ngày Quốc tế Lao động (01/5/1886 - 01/5/2026) là dịp để toàn thế giới, trong đó có Việt Nam, cùng ôn lại truyền thống đấu tranh vẻ vang của giai cấp công nhân và người lao động; đồng thời khẳng định vai trò, sứ mệnh to lớn của lực lượng này trong tiến trình phát triển của nhân loại.
Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tổ chức diễu hành kỷ niệm 140 năm Ngày Quốc tế Lao động (01/5/1886 - 01/5/2026). Ảnh: Báo Lao Động
Lịch sử và ý nghĩa của Ngày Quốc tế Lao động 01/5
Nguồn gốc của Ngày Quốc tế Lao động 01/5 gắn liền với phong trào đấu tranh của công nhân quốc tế cuối thế kỷ XIX, tiêu biểu là cuộc bãi công của công nhân tại Chicago (Mỹ) năm 1886, nhằm đòi quyền làm việc 8 giờ mỗi ngày. Khẩu hiệu “8 giờ làm việc, 8 giờ nghỉ ngơi, 8 giờ giải trí” đã trở thành mục tiêu chung của phong trào công nhân toàn cầu, thể hiện khát vọng chính đáng về điều kiện lao động công bằng, nhân văn.
Để ghi nhận những thành quả và tinh thần đấu tranh đó, năm 1889, Đại hội thành lập Quốc tế thứ II đã quyết định lấy ngày 01/5 hằng năm làm ngày đoàn kết, biểu dương lực lượng của giai cấp công nhân và người lao động trên toàn thế giới. Từ đó, Ngày Quốc tế Lao động trở thành ngày lễ lớn mang ý nghĩa quốc tế sâu sắc, là biểu tượng của tinh thần đoàn kết, đấu tranh vì hòa bình, dân chủ và tiến bộ xã hội.
Không chỉ là ngày kỷ niệm, 01/5 còn là ngày hành động của phong trào công nhân quốc tế, thể hiện quyết tâm bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người lao động, thúc đẩy quan hệ lao động hài hòa, tiến bộ, ổn định. Qua đó, góp phần xây dựng xã hội công bằng, văn minh, nơi con người được phát triển toàn diện.
Tại Việt Nam, Ngày Quốc tế Lao động sớm gắn liền với phong trào cách mạng của giai cấp công nhân dưới sự lãnh đạo của Đảng. Ngay từ ngày 01/5/1930, lần đầu tiên trong lịch sử, công nhân và nhân dân lao động nước ta đã xuống đường biểu tình, thể hiện tinh thần đoàn kết với phong trào công nhân quốc tế, đồng thời đấu tranh đòi quyền lợi thiết thực.
Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh quy định ngày 01/5 là một trong những ngày lễ chính thức của đất nước. Năm 1946, Ngày Quốc tế Lao động lần đầu tiên được tổ chức trọng thể tại Hà Nội với sự tham gia của hàng chục vạn người lao động, đánh dấu bước phát triển mới của phong trào công nhân và tổ chức công đoàn Việt Nam.
Trải qua các giai đoạn lịch sử, Ngày Quốc tế Lao động 01/5 ở Việt Nam luôn gắn với những chặng đường đấu tranh giành độc lập dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đây không chỉ là ngày hội của người lao động, mà còn là dịp khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng, sự gắn bó máu thịt giữa Đảng với giai cấp công nhân và nhân dân lao động.
Việt Nam phát huy tinh thần Ngày Quốc tế Lao động trong giai đoạn phát triển mới
Bước vào giai đoạn phát triển mới, Việt Nam đang đứng trước những thời cơ và thách thức đan xen trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Trong tiến trình đó, giai cấp công nhân và người lao động tiếp tục giữ vai trò là lực lượng nòng cốt, trực tiếp tham gia sản xuất, tạo ra của cải vật chất, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và ổn định xã hội.
Phát huy tinh thần Ngày Quốc tế Lao động 01/5, trước hết là phát huy truyền thống đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng vươn lên của giai cấp công nhân Việt Nam. Từ khát vọng “ngày làm việc 8 giờ” trong lịch sử, ngày nay, người lao động Việt Nam đang hướng tới những mục tiêu cao hơn như việc làm bền vững, thu nhập ổn định, môi trường làm việc an toàn, cơ hội học tập suốt đời và phát triển toàn diện.
Cùng với đó, việc xây dựng giai cấp công nhân hiện đại, lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng là yêu cầu cấp thiết. Người lao động không chỉ cần có tay nghề cao, mà còn phải có tác phong công nghiệp, kỷ luật lao động, ý thức trách nhiệm và khả năng thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của khoa học - công nghệ. Đây chính là nền tảng để nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa.
Tinh thần Ngày Quốc tế Lao động cũng được thể hiện rõ nét trong việc chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động. Đảng và Nhà nước ta luôn xác định con người là trung tâm của phát triển. Do đó, các chính sách về lao động, việc làm, tiền lương, bảo hiểm xã hội, an toàn vệ sinh lao động không ngừng được hoàn thiện, hướng tới xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ.
Bên cạnh đó, các phong trào thi đua yêu nước trong công nhân, viên chức, lao động tiếp tục được đẩy mạnh, tạo khí thế sôi nổi trong lao động sản xuất. Những phong trào như “Lao động giỏi, lao động sáng tạo”, “Xanh - sạch - đẹp, bảo đảm an toàn vệ sinh lao động”… đã góp phần khơi dậy tiềm năng, trí tuệ của người lao động, đóng góp thiết thực vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Trong kỷ nguyên số, tinh thần sáng tạo, đổi mới càng trở nên quan trọng. Người lao động Việt Nam cần chủ động tiếp cận khoa học - công nghệ, nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Đây chính là con đường để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo động lực tăng trưởng bền vững.
Đồng thời, việc xây dựng tổ chức công đoàn vững mạnh, thực sự là chỗ dựa tin cậy của người lao động cũng là nhiệm vụ quan trọng. Công đoàn cần đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, tăng cường đối thoại, thương lượng tập thể, góp phần xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ, phù hợp với bối cảnh mới.
Phát huy tinh thần Ngày Quốc tế Lao động 01/5, chính là phát huy sức mạnh con người - yếu tố quyết định mọi thắng lợicủa đất nước. Trong hành trình vươn mình của dân tộc, tinh thần đoàn kết, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm của giai cấp công nhân và người lao động sẽ tiếp tục là nguồn lực to lớn, góp phần hiện thực hóa khát vọng xây dựng Việt Nam hùng cường, thịnh vượng.
Mai Tưởng
