Cách đây 115 năm, ngày 05/6/1911, từ Bến cảng Nhà Rồng, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành đã lên con tàu Amiral Latouche-Tréville, bắt đầu hành trình ra nước ngoài tìm đường cứu nước, cứu dân. Sự kiện ấy không chỉ là dấu mốc mở đầu cuộc hành trình 30 năm bôn ba tìm đường giải phóng dân tộc, mà còn là bước ngoặt có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam thế kỷ XX, đặt nền móng cho con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.
Người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành tại Bến cảng Nhà Rồng năm 1911. Tranh: TL
Đầu thế kỷ XX, đất nước ta chìm trong đêm dài nô lệ. Thực dân Pháp thiết lập ách thống trị, biến Việt Nam thành nước thuộc địa nửa phong kiến, bóc lột tài nguyên, sức lao động và đàn áp các phong trào yêu nước. Nhiều cuộc vận động cứu nước theo khuynh hướng phong kiến, dân chủ tư sản lần lượt thất bại; dân tộc đứng trước cuộc khủng hoảng sâu sắc về đường lối giải phóng. Trong bối cảnh ấy, Nguyễn Tất Thành với lòng yêu nước nồng nàn và tư duy độc lập, đã sớm nhận ra cần phải tìm một con đường mới, phù hợp với quy luật phát triển của thời đại và thực tiễn Việt Nam.
Khác với nhiều bậc tiền bối chọn con đường “Đông du”, Nguyễn Tất Thành quyết định đi sang phương Tây, đến tận nơi khởi nguồn của chủ nghĩa thực dân để tìm hiểu vì sao các nước phương Tây hùng mạnh, vì sao dân tộc Việt Nam bị áp bức, và đâu là con đường để giải phóng đồng bào. Quyết định ấy thể hiện bản lĩnh tự chủ, tinh thần sáng tạo và tầm nhìn vượt thời đại của một thanh niên 21 tuổi: không cầu viện, không ỷ lại, không chờ đợi, mà dấn thân vào thực tiễn rộng lớn của thế giới để tìm chân lý cho dân tộc.
Hành trình ra đi tìm đường cứu nước của Nguyễn Tất Thành là hành trình lao động, học hỏi, quan sát, khảo nghiệm và tự rèn luyện. Người đã đi qua nhiều châu lục, nhiều quốc gia, tiếp xúc với nhiều nền văn hóa, nhiều giai tầng xã hội; tận mắt chứng kiến sự giàu có của các nước tư bản, đồng thời thấu hiểu nỗi thống khổ của nhân dân lao động và các dân tộc thuộc địa. Từ thực tiễn ấy, Người từng bước nhận rõ bản chất của chủ nghĩa thực dân, thấy được mối liên hệ giữa phong trào giải phóng dân tộc ở thuộc địa với phong trào cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động trên thế giới.
Bước ngoặt quyết định trong hành trình ấy là khi Nguyễn Ái Quốc tiếp cận chủ nghĩa Mác - Lênin. Năm 1920, khi đọc “Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa” của V.I. Lênin, Người tìm thấy ở đó lời giải đúng đắn cho vấn đề dân tộc và thuộc địa, tìm thấy con đường giải phóng dân tộc Việt Nam. Từ chủ nghĩa yêu nước, Nguyễn Ái Quốc đến với chủ nghĩa Mác - Lênin; từ khát vọng cứu nước, Người xác lập con đường cách mạng vô sản, gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội.
Từ ánh sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin, Nguyễn Ái Quốc đã chuẩn bị về chính trị, tư tưởng và tổ chức cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam. Sự kiện thành lập Đảng năm 1930 là kết quả tất yếu của quá trình tìm đường, mở đường và dẫn đường của Người; chấm dứt cuộc khủng hoảng về đường lối cứu nước, đưa cách mạng Việt Nam bước sang thời kỳ mới. Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nhân dân ta đã làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với tự do, hạnh phúc của Nhân dân.
Kỷ niệm 115 năm Ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta nhận thức sâu sắc hơn giá trị thời đại của sự kiện lịch sử trọng đại này. Đó là bài học về lòng yêu nước chân chính gắn với khát vọng hành động; bài học về tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo; bài học về biết tiếp thu tinh hoa nhân loại nhưng luôn xuất phát từ thực tiễn đất nước; bài học về kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, đồng thời không ngừng đổi mới phương thức lãnh đạo, quản lý, phát triển.
Nhìn lại hành trình của Người, càng thấy rõ một chân lý: mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam đều bắt nguồn từ sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chủ nghĩa yêu nước Việt Nam với chủ nghĩa Mác - Lênin, giữa sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, giữa mục tiêu độc lập, tự do với khát vọng hạnh phúc của Nhân dân. Chính con đường ấy đã đưa dân tộc ta từ thân phận nô lệ trở thành một quốc gia độc lập, thống nhất; từ nghèo nàn, lạc hậu vươn lên hội nhập, phát triển, có vị thế ngày càng cao trên trường quốc tế.
Trong giai đoạn hiện nay, đất nước đang đứng trước yêu cầu phát triển mới, với thời cơ và thách thức đan xen. Kỷ niệm 115 năm Ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước, mỗi cấp ủy, tổ chức đảng, mỗi cán bộ, đảng viên cần tiếp tục đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; biến tình cảm kính yêu Bác thành hành động cụ thể trong xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; phát triển kinh tế - xã hội; giữ vững quốc phòng, an ninh; chăm lo đời sống Nhân dân; bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng.
Từ Bến cảng Nhà Rồng năm 1911 đến Việt Nam hôm nay là hành trình của ý chí, niềm tin và khát vọng. Hình ảnh người thanh niên Nguyễn Tất Thành rời quê hương mang theo tình yêu nước cháy bỏng, mãi là biểu tượng cao đẹp của tinh thần dấn thân vì Tổ quốc, vì Nhân dân. 115 năm đã trôi qua, sự kiện lịch sử ấy vẫn tiếp tục soi đường cho dân tộc Việt Nam kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, khơi dậy ý chí tự lực, tự cường, quyết tâm xây dựng đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước trong kỷ nguyên phát triển mới.
Việt Cường
